همه‌چیز درباره‌ی آمارانت (تاج خروس)
از کاشت تا فرآوری و صادرات

آمارانت که در ایران به نام تاج خروس شناخته می‌شود، یک شبه‌غله است؛ یعنی دانه‌اش ساختاری شبیه غلات دارد اما گیاه از خانواده Amaranthaceae است. برخلاف گندم و جو، آمارانت بدون گلوتن است، پروتئین آن ۱۳ تا ۱۸ درصد و غنی از لیزین است؛ اسیدآمینه‌ای که در غلات محدودکننده محسوب می‌شود.

بله، آمارانت گیاه C4 و مقاوم به گرما و خشکی است و در اکثر استان‌های ایران قابل کشت است. بهترین مناطق برای کشت دانه‌ای: خراسان، فارس، اصفهان، خوزستان، کرمان و سمنان. برای کشت برگی (سبزی آمارانت) نیز مناطق معتدل تا گرم مناسب است.

آمارانت دانه‌ای معمولاً ۹۰ تا ۱۲۰ روز پس از کاشت به رسیدگی می‌رسد. برای برداشت برگی، اولین برداشت ۳۰ تا ۴۵ روز پس از کاشت و به‌صورت متوالی تا پایان فصل ادامه دارد.

زردی برگ معمولاً نشانه کمبود نیتروژن یا کم‌آبی است. بنفش شدن برگ‌ها می‌تواند ژنتیکی (در ارقام برگی A. tricolor)، ناشی از فسفر پایین خاک یا تنش سرمایی باشد. با آزمون خاک و تغذیه متعادل برطرف می‌شود.

روغن آمارانت با محتوای بالای اسکوالن (۵ تا ۸ درصد روغن دانه، و ۶ تا ۱۰ درصد اسکوالن) بالاترین ارزش‌افزوده را دارد. پس از آن، رنگدانه بتالائین برای صنایع غذایی و آرایشی، و آرد آمارانت بدون گلوتن برای بازارهای خاص سودآور هستند.

آمارانت دانه‌ای (مانند A. hypochondriacus و A. cruentus) برای تولید دانه و آرد کشت می‌شود. آمارانت برگی (A. tricolor و A. dubius) برای مصرف برگ تازه و به‌عنوان سبزی. آمارانت زینتی (A. caudatus و برخی A. tricolor) برای گل و مناظر کاربرد دارد. همه‌ی این انواع در ایران با نام تاج خروس شناخته می‌شوند.